Türkiye’nin 2026-2030 dönemindeki yapay zekâ politikalarını belirleyen yeni eylem planı resmen yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan 2026/9 sayılı Genelge, önceki Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin ardından kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum için ortak bir uygulama çerçevesi oluşturuyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek plan; insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerini temel alıyor. Genelge, bütün kamu kurumlarından kendilerine verilen görevleri yerine getirmelerini ve uygulama sırasında ihtiyaç duyulan desteği sağlamalarını istiyor.
Fark et, istifade et, üret ve yönet
Yol haritası dört eksen üzerine kuruldu. “Fark Et” yapay zekâ okuryazarlığını ve nitelikli insan kaynağını; “İstifade Et” teknolojinin kamudan sağlığa, sanayiden tarıma kadar somut faydaya dönüşmesini; “Üret” yerli model, veri ve altyapı kapasitesini; “Yönet” ise güvenilir, risk temelli ve öngörülebilir bir düzenleme ortamını hedefliyor.
Planın yaklaşımı Türkiye’yi yalnızca yapay zekâ hizmeti tüketen bir pazar olmaktan çıkarıp teknoloji geliştiren, üreten ve ihraç eden bir ülkeye dönüştürmek. Bu nedenle eğitim, veri erişimi, hesaplama gücü, girişim finansmanı ve düzenleme birbirinden ayrı başlıklar değil, aynı üretim zincirinin parçaları olarak ele alınıyor.
Öne çıkan sayısal hedefler
Açıklanan hedefler arasında iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi verilmesi, 10 bini ileri düzey uzman olmak üzere 110 bin nitelikli uygulayıcı yetiştirilmesi ve en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden araştırmacı ve girişimcilere açılması bulunuyor.
Hesaplama altyapısında 2030’a kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması ve veri merkezi, bulut ile yapay zekâ altyapıları için özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor. Yerli büyük dil modelleri ile yüksek başarımlı hesaplama yatırımları da teknolojik egemenlik hedefinin merkezinde yer alıyor.
Siber güvenlik planın taşıyıcı kolonu olacak
Büyük kamu veri setlerinin açılması ve yapay zekânın kamu hizmetlerine girmesi, erişim kontrolü, veri sınıflandırma, anonimleştirme ve model tedarik zinciri güvenliğini kritik hâle getiriyor. “Güvenilir yapay zekâ” hedefinin ölçülebilmesi için yalnızca etik ilkeler değil; olay bildirimi, bağımsız denetim, model güvenlik testleri ve kişisel veri koruması gibi teknik mekanizmalar gerekecek.
Planın başarısını hedeflerin büyüklüğünden çok uygulamanın açıklığı belirleyecek. Kurum bazında sorumlular, takvimler, bütçeler ve ölçülebilir ilerleme göstergeleri düzenli yayımlanırsa 2026-2030 yol haritası bir niyet belgesinin ötesine geçebilir. Türkiye’nin önündeki asıl sınav, veriyi güvenli biçimde değere; hesaplama kapasitesini ise dünya ölçeğinde ürüne dönüştürmek olacak.
