IQM tarafından Espoo, Finlandiya'da kurulan süperiletken kuantum bilgisayarın altın rengi kriyostat yapısı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 14 Kasım 2026 tarihinde sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye'nin en büyük kuantum bilgisayarını TÜBİTAK bünyesinde kurmak üzere önemli bir projeye imza attıklarını duyurdu. Finlandiyalı IQM firmasının IQM Radiance R3 sisteminin kurulacağı anlaşmayla hayata geçirilecek proje kapsamında, 2027 yılında devreye alınacak 54 kübit kapasiteli kuantum sistemi hedefleniyor. Kacır, bu adımı kuantum bilişim teknolojilerinde dünyada önde gelen 15 ülke arasında yer almaya yönelik büyük bir adım olarak tanımladı. Açıklamada projenin mali değeri paylaşılmadı.

Altyapı ve Fikri Mülkiyet Kontrolü

Kurum içi altyapı sayesinde donanım, veri ve çalıştırılan projelerde geliştirilen tüm fikri mülkiyet haklarının tamamen kendi kontrollerinde olacağını belirten Bakan Kacır, Yapay zekadan siber güvenliğe, ileri malzeme teknolojilerinden karmaşık optimizasyon problemlerine kadar kritik alanlarda yerli kuantum algoritmaları ve yazılımları geliştirilecek. Üniversitelere, araştırma merkezlerine ve sanayiye dünya standartlarında hesaplama gücü sunulması amaçlanıyor.

TRUBA Entegrasyonu ve Erişim

Türkiye Today'e göre proje, yerli araştırmacılara yabancı altyapıya tamamen bağımlı kalmadan ileri işlem gücü erişimi sağlamayı amaçlıyor. Bloomberg HT'ye atıfla paylaşılan detaylara göre sistem, Türkiye'nin yüksek başarımlı hesaplama altyapısına bağlanacak. Araştırmacılar, TÜBİTAK'ın ulusal hesaplama platformu TRUBA üzerinden başvurarak sisteme erişebilecek. Geleneksel süper bilgisayarlarla kuantum işlemcilerin hibrit çalışacağı sistemden üniversitelerin, araştırma merkezlerinin, kamu kurumlarının ve özel sektörün yararlanması bekleniyor.

Teknik Özellikler ve Üretici Değerleri

Kuantum bilgisayarlarda bilgiyi işleyen temel birim olan kübit, klasik bitlerin aksine süperpozisyonla sıfır ve bir durumunu aynı anda taşıyabiliyor. IQM Radiance süperiletken kuantum işlemcilere dayanıyor ve bu işlemciler kuantum durumlarını korumak için çok düşük sıcaklıkta çalışıyor. Üreticinin 54 kübitlik işlemci için yayımladığı değerlere göre iki kübit kapısı medyan sadakati yüzde 99,5, en yüksek yüzde 99,85, kuantum hacmi 64 ve CLOPS değeri 2.550 seviyesinde bulunuyor. Ancak bunların üreticinin işlemci ölçütleri olduğu, Türkiye'ye kurulacak sistem için bağımsız doğrulanmış sonuç niteliği taşımadığı ifade ediliyor. Kasım 2024'te TOBB ETÜ, yerli geliştirilen 5 kübitlik QuanT bilgisayarını tanıtmıştı. Benzer IQM sistemleri Almanya'daki Leibniz Süper Bilgisayar Merkezi'nde ve İtalya'daki CINECA'da da yer alıyor.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Kuantum bilgisayarı ne zaman devreye alınacak?

TÜBİTAK bünyesinde kurulacak 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 sisteminin 2027'de devreye alınması planlanıyor.

Araştırmacılar sisteme nasıl erişecek?

Türkiye Today'in Bloomberg HT'ye atıfla aktardığına göre araştırmacılar, TÜBİTAK'ın ulusal hesaplama platformu TRUBA üzerinden başvurarak sisteme erişebilecek.