TCMB EVDS-MCP’yi Devreye Aldı: Kurulum ve Güvenlik Rehberi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 26 Ekim 2026 tarihli ve 2026-46 sayılı basın duyurusuyla Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) verilerine yapay zekâ araçları üzerinden erişim sağlayan EVDS-MCP köprüsünü devreye aldı.

EVDS-MCP tek başına bir sohbet ekranı ya da yapay zekâ modeli değil; Model Context Protocol (MCP) destekleyen harici bir yapay zekâ uygulaması ve tercih edilen bir modelle birlikte çalışan bir köprü.

Merkez Bankası, EVDS'yi 1993'ten bu yana açık veri platformu olarak sunuyor. Ocak 2026'da açılan EVDS 3 platformundaki erişim kanalları, EVDS-MCP ile yapay zekâ araçlarını da kapsayacak biçimde genişletildi. Basın duyurusuna göre TCMB'nin rolü, EVDS verilerinin yapay zekâ araçlarıyla uyumlu sunulmasıyla sınırlı kalıyor; kurum, kullanıcıların EVDS-MCP ile birlikte kullandığı yapay zekâ araçlarından ve bu araçların çıktılarından sorumlu olmadığını belirtiyor. Yenilenen kullanım şartlarına ve kılavuza EVDS 3 üzerinden erişiliyor.

EVDS-MCP nedir, neye erişiyor

Kılavuza göre EVDS-MCP, Model Context Protocol (MCP) standardıyla yapay zekâ araçlarının EVDS verilerine erişimini kolaylaştıran bir köprü olarak çalışıyor. Bağlantı kurulduğunda EVDS verileri doğal dille sorgulanıp analiz edilebiliyor. EVDS üzerinde döviz kurları, fiyat endeksleri, faiz oranları, para ve banka istatistikleri ile ödemeler dengesi gibi birçok veri seti izlenebiliyor. MCP bağlantısı için tam veri seti listesi ve güncelleme sıklığı kaynakta belirtilmiyor.

Kılavuza göre EVDS-MCP dört araç sunuyor: konu kategorilerini listeleyen list_categories, kategori altındaki veri gruplarını listeleyen list_datagroups, veri grubundaki serileri ve kodlarını listeleyen list_series ve seçilen seri kodu ile tarih aralığı için veriyi getiren get_series_data. Siz bu araçları doğrudan çalıştırmazsınız; yapay zekâ modeli hangi aracı hangi parametreyle çağıracağına kendisi karar verir ve otomatik kullanır.

Kılavuza göre bağlandıktan sonra «2024 yılından bu yana dolar ve euro değişimi aylık bazda grafikte göster.», «Son bir yılda konut fiyat endeksi ve yeni kiracı endeksini karşılaştır ve grafikte göster.» veya «EVDS'de hangi ana veri kategorileri bulunuyor?» gibi sorular yöneltebilirsiniz. Kılavuzun önerisine göre daha doğru sonuç için veriyi net adlandırın (kur verisi yerine USD/TRY satış kuru gibi), tarih aralığı verin, günlük veya aylık gibi sıklığı belirtin ve tablo, grafik ya da özet şeklinde çıktı biçimini yazın. Kılavuzda «Enflasyon verilerini göster» yerine «2023 Ocak – 2025 Aralık arası TÜFE yıllık değişim oranlarını aylık sıklıkta tablo hâlinde göster.» ifadesi örnek veriliyor.

Adım adım bağlantı

Kılavuza göre EVDS-MCP'yi kullanmak için kayıtlı EVDS kullanıcısı olmanız ve EVDS'nin verdiği bir API anahtarı edinmeniz gerekiyor. Üyeliğiniz yoksa önce https://evds3.tcmb.gov.tr adresindeki EVDS ana sayfasından kayıt olun; üyelik veya anahtar ücreti kaynakta belirtilmiyor. EVDS-MCP'yi kullananlar EVDS Kullanım Şartları'nı kabul etmiş sayılıyor.

Kılavuza göre API anahtarı almak için şu adımları izleyin:

1. EVDS arayüzünde Benim Sayfam bölümüne gidin.
2. Kullanıcı adı ve parolanızla giriş yapın.
3. Kullanıcı adınıza tıklayınca açılan menüden Profilim seçeneğine girin.
4. Sayfanın alt bölümündeki API KEY KOPYALA düğmesine basın.

Kılavuza göre tüm istemcilerde bağlantı adresi olarak https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp kullanılır ve kimlik doğrulama OAuth ile yapılır; bağlantı sırasında tarayıcıda açılan sayfaya EVDS API anahtarı girilerek Doğrula ve Giriş Yap düğmesine basılır. Kılavuz, MCP bağlantısını destekleyen diğer yapay zekâ araçlarından ve kendi geliştireceğiniz uygulamalardan da erişilebileceğini söylüyor; kurulum adımları ise yalnız ChatGPT, Claude (web), Claude Code, Gemini CLI ve LM Studio için anlatılıyor. Diğer istemciler için kurulum bilgisi kaynakta belirtilmiyor.

ChatGPT

1. Web sayfasında hesabınıza giriş yapın ve Ayarlar'da Plugins menüsünden Browse directory seçeneğine geçin.
2. Add ve ardından Add Custom MCP Server adımlarını seçin.
3. Name alanına EVDS, Description alanına EVDS MCP, Connection alanına https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp yazın ve Authentication olarak OAuth seçin.
4. I understand and want to continue kutusunu işaretleyip Create as a plugin düğmesine, ardından Continue to EVDS seçeneğine basın.
5. Açılan tarayıcı sayfasında API anahtarınızı girip Doğrula ve Giriş Yap düğmesine tıklayın.

Claude (web)

1. Customize menüsünden Connectors, ardından Add ve Add Custom Connector adımlarını izleyin.
2. İsim alanına EVDS, Bağlantı Adresi alanına https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp yazıp Continue düğmesine basın.
3. Authentication sekmesinde Sign in now seçeneğinin işaretli ve OAuth client altında Register automatically ayarının seçili olduğunu kontrol edin; Add ve Connect düğmelerine basın.
4. Tarayıcı sayfasında API anahtarınızı girip Doğrula ve Giriş Yap düğmesine tıklayın.
5. Doğrulamak için yeni konuşmada sol alttaki + simgesinden Connectors altına bakın; EVDS'nin göründüğünü ve açık olduğunu kontrol edin (bağlantıyı buradan açıp kapatabilirsiniz).

Claude Code

1. Uçbirimde claude mcp add --transport http evds https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp komutunu çalıştırın.
2. Tarayıcıda açılan giriş penceresinde EVDS API anahtarınızla giriş yapın.

Gemini CLI

1. Uçbirimde gemini mcp add --transport http evds https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp komutunu çalıştırın.
2. Tarayıcıda açılan pencerede EVDS API anahtarınızla giriş yapın.

LM Studio

1. Uygulamada Integrations menüsünden Install ve Edit mcp.json seçeneğine girin.
2. Ayar dosyasına {"mcpServers": {"evds": {"url": "https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp"}}} satırını ekleyin ve kaydedin.
3. Kayıttan sonra Integrations altında mcp/evds sekmesinde Authenticate ve ardından Trust and Open in Browser düğmelerine basın.
4. Tarayıcıda API anahtarınızı girip Doğrula ve Giriş Yap düğmesine tıklayın; başarı ekranını görünce pencereyi kapatın.

Güvenlik ve kullanım şartları

Kılavuza göre MCP bağlantısı eklendiğinde model bu aracı otomatik kullanmaya başlar; bağlantı kapatılmadıkça, gerek gördüğünde sizden ayrıca onay almadan aracı çağırabilir. TCMB'nin kullanım şartlarına göre dikkat edilmesi gereken kurallar şunlardır:

• TCMB yalnız ham veri sağlayıcıdır; modelin ürettiği yorum, özet, tablo ve grafikler TCMB'nin resmî görüşü değildir.
• Model yanlış veri getirebilir, veriyi yanlış yorumlayabilir, eksik özetleyebilir veya uydurma sayı ve tarih (halüsinasyon) üretebilir; veriler yatırım tavsiyesi ya da alım-satım önerisi olarak kullanılmamalıdır.
• Kullanıcı, sonuçları nihai kullanımdan önce EVDS uygulaması ya da web servisinden doğrulamakla yükümlüdür; rapor, tablo ve grafiklerde TCMB'nin yalnızca veri sağlayıcı olduğu, yorum ve analizlerin yapay zekâya ait olduğu ve yanıltıcı bilgi içerebileceği açıkça belirtilmeli, veriler kaynak gösterilerek kullanılmalıdır.
• API anahtarının güvenliğinden, kullanılan araç ve eklentilerin güncel ve güvenilir olduğunu denetlemekten kullanıcı sorumludur.
• Yalnız TCMB'nin resmî kanallarından yayımlanan bağlantı bilgileri geçerlidir; «EVDS» veya «TCMB» adıyla üçüncü taraflarca oluşturulan MCP araçlarından TCMB sorumlu değildir ve bağlanılan sunucunun resmî sunucu olduğunu doğrulamak kullanıcıya aittir.
• İstemci veya model dolaylı komut enjeksiyonu (istem enjeksiyonu) ya da araç zehirleme ile manipüle edilebilir; ayrıca EVDS-MCP başka MCP bileşenleriyle aynı oturumda kullanılırsa oluşabilecek bağlam karışması kullanıcının sorumluluğundadır.
• Sorgularla aktarılan kişisel veri, ticari sır ve gizli bilgiler ilgili üçüncü tarafın koşullarında işlenebilir ve yurt dışına aktarılabilir; KVKK ve ilgili mevzuata uyum sorumluluğu kullanıcıdadır.
• TCMB sorgu sayısı gibi teknik limitler uygulayabilir ve bunları önceden bildirmeden değiştirebilir; uygulanacak limit rakamı kaynakta belirtilmiyor.

EVDS-MCP ile ilgili kamuya yansımış bir güvenlik olayı bilinmiyor. Aşağıdaki öneriler TCMB'den gelmiyor; MCP güvenlik kılavuzu, OWASP «MCP Tool Poisoning» dokümanı ve Snyk raporlarına dayanan genel güvenlik ilkeleri. Snyk'e göre Eylül 2025'te npm'deki bir e-posta MCP paketinin giden e-postalara gizli bir alıcı eklediği bildirildi; bunun EVDS-MCP ile ilgisi yok. Genel güvenlik ilkesi olarak şunları yapın:

• API anahtarını yalnız bağlantı sırasında açılan giriş sayfasına yazın; sohbet kutusuna, istem metnine, ekran görüntüsüne, e-postaya veya kod deposuna yapıştırmayın.
• Bağlantı adresini doğrudan basın duyurusundan ya da EVDS 3'ten alın ve karakter karakter doğrulayın; benzer alan adlarına, reklamlara veya mesajla gelen «özel» bağlantılara güvenmeyin ve giriş sayfasında adres çubuğunu kontrol edin: sunucunun herkese açık OAuth tanımına göre yetkilendirme adresleri mcp.tcmb.gov.tr alan adı altında.
• Kod depolarında EVDS adını taşıyan, TCMB'den bağımsız projeler bulunuyor; bunlar resmî bağlantı değil. Zararlı olduklarına dair bir bilgi yok, kodları da incelenmedi. Kendi anahtarınızı vermeden önce yayıncıyı, kodu ve kurulum komutunu doğrulayın.
• MCP bağlantısını yalnız gerektiğinde açık tutun, kullanmadığınızda kapatın. Yapay zekâ ajanlarının canlı sistemlere erişimine ilişkin CERT-In uyarısını önceki haberimizde ele almıştık.
• EVDS-MCP'yi dosya, e-posta, kabuk ya da tarayıcı gibi güçlü araçlarla aynı oturumda kullanıyorsanız başka bir araç veya web sayfasındaki gizli talimatın (istem enjeksiyonu) modeli yönlendirebileceğini unutmayın.
• Modelin verdiği sayıları EVDS arayüzünden doğrulayın; sorgulara kişisel veri, müşteri bilgisi veya ticari sır eklemeyin ve istemci ile eklentilerinizi güncel tutun.
• API anahtarını yenileme veya iptal etme yöntemi kaynakta belirtilmiyor; anahtarın ele geçirildiğinden şüphelenirseniz kılavuzda yazılı EVDS destek adresine başvurun.

Kaynaklar

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası — EVDS-MCP'nin Devreye Alınmasına İlişkin Basın Duyurusu (Sayı 2026-46), 26 Ekim 2026
• TCMB — EVDS MCP Kullanım Kılavuzu
• TCMB — EVDS Kullanım Şartları
• Model Context Protocol — Security Best Practices (2025-06-18 sürümü)
• OWASP — MCP Tool Poisoning
• Snyk — Malicious MCP Server on npm postmark-mcp Harvests Emails

Kapak görseli: Ankara'daki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezi giriş tabelası. Fotoğraf: Vikiçizer, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; kırpılmıştır — temsili arşiv görsel (2014), olay görüntüsü değildir.