Uçuş hâlindeki bir DJI Matrice 30T dronu; Bundeswehr'in kışlalardan yasakladığı Çin dronları arasında bu model de bulunuyor

Alman ordusu Bundeswehr, veri sızıntısı ve casusluk endişesiyle başta DJI olmak üzere Çinli üreticilerin ticari küçük dron modellerini kışlalardan ve tatbikat alanlarından yasakladı. Der Spiegel'in 10 Kasım 2026 tarihli haberine göre son haftalarda tüm birliklere ellerindeki Çin yapımı cihazları kullanmama emri verildi.

Der Spiegel ve Welt'in aktardığına göre Almanya Savunma Bakanlığı sözcüsü önlemi doğrulayarak «Artık Çin modelleri kullanılmayacak, mevcut sistemler ulusal veya Avrupa ürünleriyle değiştirilecek» açıklamasını yaptı. Kararın arkasında dronların askerî verileri Çin istihbaratına iletebileceği kaygısı yer alıyor.

Hangi veriler risk altında

Welt ve Deutschlandfunk'a göre yasağın gerekçesini, dronların tatbikat verilerini, kışla ve eğitim alanlarının görüntülerini ve Alman silah sistemlerine dair bilgileri Çin istihbaratına aktarabileceği endişesi oluşturuyor. Dronların gerçekten veri sızdırıp sızdırmadığı ise bilinmiyor; bu konuda kamuya açık somut kanıt bulunmuyor.

Buna karşın Welt ve Golem'in aktardığına göre, DJI dronlarına karşı aylardır şikâyette bulunan bir iç kaynak Der Spiegel'e konuştu ve Askerî Karşı İstihbarat Servisi MAD tarafından incelenen Bundeswehr dronlarında verilerin dışarı aktarıldığına dair adli bilişim izleri bulunduğunu iddia etti. Almanya Savunma Bakanlığı doğrulanmayan bu iddiaya ilişkin somut bir açıklama yapmadı.

Kaç dron kullanılıyordu

Almanya Savunma Bakanlığı kaç Çin dronu alındığını «askerî güvenlik» gerekçesiyle açıklamadı. Welt ve Golem'in aktardığı iç kaynak tahminlerine göre birkaç bin dron alındı; bunların arasında Çin'de güvenlik güçlerinin de kullandığı DJI Matrice M30T modeli bulunuyor.

DroneXL'e göre Bundeswehr, Kasım 2024'te 500 adet Matrice M30T alımı için çerçeve sözleşme imzaladı. Sözleşmede dronların veri sızıntısına karşı «sertleştirildiğini» belirten bir «no-spy» maddesi yer alıyordu; cihazların internetsiz uçurulması ve verilerin her kullanımdan sonra silinmesi öngörülüyordu.

2023 yasağı neden delindi

Welt'in haberine göre Bundeswehr destek kuvvetlerinin o dönemki komutanı Korgeneral Martin Schelleis, 2023'te verilerin Pekin'e akabileceği gerekçesiyle Çin dronlarını yazılı emirle yasaklamıştı. Ancak 2024 dron stratejisindeki «beyaz liste» birkaç DJI modelini eğitim için serbest bıraktı. Yerel komutanlar bu cihazları az bürokrasiyle satın aldı; dronlar keşifte değil, eğitimde ve hedef olarak kullanıldı.

Çin otomobillerine de kışla yasağı

Golem ve Deutschlandfunk'a göre Bundeswehr, güvenlik alanı sayılan tesislere Çinli üreticilerin otomobilleri için de giriş yasağı getirmeye hazırlanıyor; BYD, Geely ve Nio modellerini içeren listeler dolaşıyor. Endişenin kaynağını araçlardaki kamera ve sensörlerin giriş noktaları ile kontrollere dair bilgileri kaydetmesi oluşturuyor.

Norveç ordusunda Çinli kiralık araçların bir tatbikatta askerî kamp girişindeki kontrolleri kaydettiği gözlemlenmişti. ABD ve Polonya da askerî tesislerde Çin araçlarını daha önce yasakladı.

Türkiye açısından

Kameralı ve bağlantılı dron ile otomobiller kurumlar açısından önemli bir tedarik zinciri ve veri güvenliği sorusu doğuruyor: kaydedilen görüntü, konum ve uçuş verisinin kime aktarılabildiği denetim gerektiriyor. Almanya'nın kararı, kritik tesis çevresindeki bağlantılı cihazlarda veri akışını denetlemenin önemini gösteriyor. Kişisel veri içeren görüntülerin yurt dışına aktarımı KVKK kapsamında ayrıca kurallara bağlı tutuluyor.

Kaynaklar

Kapak görseli: «DJI M30T RTK Matrice 30T (FA34A9EFLE) (11-16-2024)», ZLEA, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kırpıldı, 1200x675).